Przechowywanie leków w domu: temperatura, wilgoć i światło

Gdzie przechowywać leki w domu?

Najlepsza jest zamykana szafka albo szuflada w pokoju o stałej temperaturze, na przykład w sypialni lub przedpokoju, z dala od okna, kaloryfera i kuchenki. Farmaceuci zalecają właśnie takie pomieszczenia, bo temperatura w nich jest stała, a w łazience i kuchni się zmienia.

W mieszkaniu, w którym mieszka kilka pokoleń, wybieram jedno miejsce na leki całej rodziny: wysoko i daleko od źródeł ciepła. Wtedy nikt nie chowa tabletek po kątach, a apteczkę łatwo przejrzeć.

Szafka kuchenna nadaje się tylko wtedy, gdy stoi z dala od kuchenki, piekarnika, zlewu i kaloryfera. W małej, słabo wentylowanej kuchni lepiej jej nie wybierać.

Dlaczego łazienka to złe miejsce na leki?

Po kąpieli w łazience robi się wilgotno i ciepło, a potem znów chłodno. Takie wahania przyspieszają rozkład leków. Dobrze widać to na tabletkach musujących z kwasem acetylosalicylowym: po ogrzaniu substancja ta rozkłada się do kwasu octowego i salicylowego, jak podaje Główny Inspektor Farmaceutyczny. Tabletki trzymane w cieple pęcznieją i pachną octem, a takich nie wolno już używać.

W jakiej temperaturze trzymać leki?

Większość leków przechowuje się w temperaturze pokojowej 15–25°C i nie należy przekraczać jej górnej granicy, chyba że ulotka mówi inaczej. Znaczenie napisów na opakowaniach podaje GIF, a tabela przekłada je na miejsca w mieszkaniu.

Najmniej stabilne są preparaty wymagające chłodzenia. Nawet krótko trzymane w cieple mogą słabiej działać, przestać działać, a nawet stać się toksyczne.

Przykładem jest insulina: trzyma się ją w lodówce, ale nie wolno jej zamrażać. Zasady dla leków przechowywanych w lodówce zebraliśmy osobno. Niektóre antybiotyki w zawiesinie po przygotowaniu także wymagają lodówki, a ile lek może być poza nią, rozstrzyga ulotka konkretnego preparatu. Jeśli w mieszkaniu bywa cieplej niż 25°C, a lek ma zapis o tej granicy, zapytaj farmaceutę.

Po co trzymać leki w oryginalnym opakowaniu?

Pudełko i blister chronią lek przed światłem i wilgocią, a na kartoniku jest data ważności i numer serii. Ulotka często wprost zaleca przechowywanie w oryginalnym opakowaniu i też należy do tego zestawu.

• Trzymaj leki w oryginalnych, zamkniętych opakowaniach, chroniąc je przed kurzem i brudem.
• Nie wyrzucaj części opakowania z datą ważności; jak ją znaleźć na opakowaniu, wyjaśnia osobny tekst.
• Zamykaj szczelnie pojemniki, jeśli ulotka tego wymaga.

Same listki bez kartonika zostawiają cię bez terminu ważności i bez ulotki.

Jak zabezpieczyć leki przed dziećmi?

Leki mają stać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci, czyli w zamykanym pudełku albo na górnej półce, nie w torebce i nie na stoliku nocnym. Dotyczy to też zwierząt domowych. „Niewidoczne” znaczy także poza zasięgiem wzroku, bo dziecko sięga po to, co widzi.

Po czym poznać, że lek się zepsuł?

Zmiana wyglądu, zapachu albo konsystencji oznacza, że leku nie wolno używać, nawet jeśli termin ważności jeszcze nie minął. Przed użyciem sprawdź lek według postaci:

• Tabletki i kapsułki: pękają, kruszą się, pęcznieją, zmieniają kolor albo pachną octem (tak jak tabletki musujące z kwasem acetylosalicylowym).
• Syropy i krople: płyn zmętniał, wysechł albo zmienił konsystencję i zapach.
• Maści i żele: są odbarwione, upłynnione albo rozwarstwione.
• Opakowanie: puchnie lub wyraźnie pachnie.

W badaniu studentek Wydziału Nauk Farmaceutycznych SUM w Sosnowcu tylko 40% ankietowanych zawsze sprawdzało wygląd i konsystencję leku przed użyciem. Wystarczy rzut oka i powąchanie.

Lek, który budzi wątpliwości, odłóż i oddaj do apteki. Gdzie dokładnie, wyjaśnia tekst o tym, gdzie oddać przeterminowane leki. Ulotka zabrania wyrzucania leków do kanalizacji i do domowych pojemników na odpadki.

Czy przekładać tabletki do organizera?

Tak, ale na krótko: organizer pomaga pilnować pór przyjmowania, jednak przełożone tabletki tracą ochronę blistra i kartonika.

• Do pojemnika tygodniowego przekładaj tylko tabletki bez zapisu o oryginalnym opakowaniu.
• Leków z zapisem „przechowywać w oryginalnym opakowaniu w celu ochrony przed światłem lub wilgocią” oraz tabletek musujących nie wyjmuj z blistra do chwili użycia.

Na jak długo można rozłożyć leki do organizera, sprawdź w ulotce albo zapytaj farmaceutę. Kiedy ktoś bierze kilka preparatów, to właśnie farmaceuta powie, które nadają się do przełożenia.

Gdzie w ulotce sprawdzić warunki przechowywania?

Warunki przechowywania znajdziesz na kartoniku i w punkcie 5 ulotki „Jak przechowywać lek” (ulotka ma 6 punktów). Pełniejszy opis jest w punkcie 6.4 Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL), a okres ważności w punkcie 6.3.

Zapis „brak specjalnych zaleceń dotyczących przechowywania” nie znaczy „gdziekolwiek”. Obowiązują wtedy ogólne zasady: sucho, z dala od słońca i poza zasięgiem dzieci. Pozostałe punkty omawia tekst o tym, jak czytać ulotkę leku.

Co z lekami w upale i w drodze z apteki?

W upały liczy się droga z apteki i samochód: lek z lodówki przewozi się w torbie chłodzącej, a w nagrzanym aucie leków się nie zostawia.

Gdy lek był przegrzany lub zamrożony, zapytaj farmaceutę, zanim go użyjesz. Lek, który zmienił wygląd, zapach lub konsystencję, oddaj do apteki. Przy odbiorze nowego leku warto go spytać: „W jakiej temperaturze i jak długo mogę go trzymać po otwarciu?”. Tekst nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.