Sedno
Przeterminowane i niepotrzebne leki oddaje się za darmo do pojemnika w aptece, która współpracuje z gminą, albo do PSZOK. Nie wyrzuca się ich do kosza, zlewu ani toalety. Apteka nie musi jednak przyjąć leków od klienta, więc najpierw sprawdź wykaz punktów na stronie urzędu gminy. Igły i termometr rtęciowy idą osobno, do własnych pojemników.
Gdzie oddać przeterminowane leki?
Do pojemnika w aptece albo do PSZOK, czyli Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych. Pojemniki stoją też w urzędach gmin, przychodniach i szpitalach, a adresy tych punktów podaje strona urzędu gminy. To element gminnej selektywnej zbiórki, więc mieszkaniec nie płaci za oddanie leków. Szczecin podaje to wprost: leki oddaje się tam bez dodatkowych opłat.
| Miejsce | Co przyjmuje | Na co uważać |
|---|---|---|
| Apteka z pojemnikiem | tabletki, drażetki, ampułki, maści, proszki, syropy, krople i roztwory w szczelnych opakowaniach | tylko leki od mieszkańców; pojemnik jest nie w każdej aptece |
| PSZOK | leki od mieszkańców | zakres i godziny zależą od regulaminu punktu w twojej gminie |
| Inny punkt wskazany przez gminę (urząd, przychodnia) | leki wrzucane do gminnego pojemnika | adres wskazuje gmina |
Pojemnik w aptece nie jest też dla firm: gabinet lekarski jest wytwórcą odpadów, więc nie korzysta z pojemnika dla mieszkańców i przekazuje odpady inną drogą.
Czy każda apteka przyjmie stare leki?
Nie. Apteka nie ma obowiązku przyjmować leków od klientów, nawet jeśli kupiono je właśnie tam i masz paragon. To jej dobra wola, a nie powinność.
Obowiązek spoczywa na gminie. Art. 3 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakazuje jej selektywne zbieranie odpadów i tworzenie PSZOK łatwo dostępnych dla mieszkańców. Pojemnik w aptece stoi na podstawie porozumienia gminy z apteką. Własne zapasy apteka utylizuje osobno, przez firmę odbierającą odpady.
Przykład z Warszawy: apteka sama zgłasza miastu chęć ustawienia pojemnika, a wykaz takich aptek jest aktualizowany raz na kwartał (warszawski serwis 19115, sierpień 2026 r.). Dlatego sąsiednia apteka może nie mieć pojemnika, choć ta o dwie ulice dalej ma. Zacznij od wykazu, a nie od obchodu aptek na ślepo.
Tak znajdziesz punkt szybko:
- Wejdź na stronę urzędu gminy i otwórz zakładkę o gospodarce odpadami albo o PSZOK.
- Znajdź wykaz punktów zbiórki leków i sprawdź jego datę.
- Zadzwoń do wybranej apteki przed wyjściem, żeby potwierdzić, że pojemnik stoi na miejscu.
Jak przygotować leki do oddania
Lek zostaje w opakowaniu bezpośrednim, czyli w blistrze, butelce albo tubie, a karton i ulotka idą osobno:
- Przejrzyj apteczkę i odłóż leki po terminie oraz te po zakończonej kuracji. Datę odczytasz tak, jak opisuje tekst o terminie ważności leku.
- Oddziel kartonik i ulotkę od leku.
- Tabletki zostaw w blistrze, w formie, w jakiej były używane.
- Syropy i krople zostaw w butelce i dokładnie ją zakręć.
- Maści zostaw w tubie.
Dlaczego nie do kosza ani do toalety?
Leki są odpadem potencjalnie niebezpiecznym: według ustawy o odpadach (załącznik nr 4, pkt 32) produkty lecznicze należą do składników, przez które odpad bywa niebezpieczny. Leki wylane do zlewu lub toalety trafiają z kanalizacji do wód i gleby. Gmina Bierutów, powołując się na literaturę, wskazuje, że w organizmach ryb i wyder wykryto diklofenak, a niskie stężenia etynyloestradiolu zmieniają cechy płciowe samców ryb.
Błąd jest częsty, nie wyjątkowy. W badaniu ARC Rynek i Opinia z kwietnia 2023 r. 34% pytanych przyznało, że wyrzuca leki do kosza. Odpady z pojemników aptecznych są unieszkodliwiane w spalarni odpadów medycznych.
Odpady z domowego leczenia i nietypowe sytuacje
Co zrobić z igłami i strzykawkami?
Zużyte igły, strzykawki i ampułkostrzykawki, które zostają po przeglądzie domowej apteczki, trafiają tylko do specjalnego pojemnika. O taki pojemnik zapytaj w aptece, urzędzie gminy albo u firmy odbierającej odpady. Nie wrzucaj ich do aptecznego pojemnika na leki, jeśli punkt wprost nie przewiduje takiej zbiórki.
Gdzie oddać termometr rtęciowy?
Do osobnego pojemnika na odpady z rtęcią. W urzędzie gminy albo w PSZOK dowiesz się, który punkt go przyjmuje. Owiń termometr folią bąbelkową, żeby nie pękł po drodze.
Gdzie wyrzucić puste opakowania po lekach?
Kartonik i ulotkę bez śladów leku wrzucasz do papieru. Puste blistry i butelki segreguj według zasad swojej gminy. Opakowanie z resztką leku idzie do punktu zbiórki razem z lekiem.
Co zrobić z lekami po zmarłym?
Oddaj je do punktu zbiórki tak samo jak przeterminowane. Apteka nie przyjmie ich jako zwrotu. Lek wydany z apteki nie podlega zwrotowi, chyba że ma wadę jakościową albo wydano go niezgodnie z receptą (art. 96 ust. 5 Prawa farmaceutycznego). Leków na receptę nie przekazuj innym osobom, bo były przepisane konkretnemu pacjentowi.
Kiedy zapytać farmaceutę?
Gdy nie wiesz, gdzie jest najbliższy punkt albo pojemnik na igły. Zapytaj wprost: „Czy przyjmujecie przeterminowane leki, a jeśli nie, gdzie jest najbliższy punkt?”. Lek, który zmienił kolor, zapach lub konsystencję, odłóż do oddania także przed datą ważności. Pytania o dalsze leczenie, na przykład czy dokupić nowe opakowanie zamiast przeterminowanego, zadaj lekarzowi lub farmaceucie. Zakres porady w aptece opisuje tekst o tym, co doradzi farmaceuta. Ten tekst nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.
